اثر تیمارهای اسید جیبرلیک و نیترات پتاسیم در رفع خواب بذر چهارده گونه گیاه دارویی (خانواده نعناع)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو

2 مدیر گروه دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

3 استاد اکولوژی گیاهان زراعی، دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی

4 بخش منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان

چکیده

به منظور مطالعه اثر تیمارهای مختلف اسید جیبرلیک و نیترات پتاسیم بر روی جوانه زنی و خواب بذر 14گونه دارویی از خانواده نعناع که در بهار و تابستان سال 1392 از رویشگاههای طبیعی آنها در استان کرمان جمع‌آوری گردید، دو آزمایش جداگانه در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار در دمای (20-24 درجه سانتیگراد) انجام‌شد. در آزمایش اول جوانه زنی بذور در آب مقطر بررسی‌شد. نتایج نشان‌داد که بالاترین درصد جوانه‌زنی در ریحان بنفش (Ocimum basilicum) (96 درصد) و مریم گلی لوله‌ای (Salvia macrosiphon) (95 درصد) مشاهده گردید و کمترین میزان جوانه‌زنی در فراسیون (Marrubium crassidens) 5 درصد و در پونه برگه‌دار (Nepete bracteata) صفر درصد بدست آمد. در آزمایش دوم، تأثیرتیمارهای شکستن خواب نظیر، اسید جیبرلیک در سه غلظت (250، 500، 1000 پی پی ام) و نیترات پتاسیم در دو غلظت (500 و1000 پی‌پی‌ام) بر روی 10 گونه که در آب مقطر جوانه‌زنی پایینی (کمتر از 80 درصد) داشتند، بکار برده ‌شد. تیمارهای شکستن خواب بر روی 9 گونه (نظیر فراسیون و ریحان درختی) (Marrubium crassidens and Ocimum santum) از 10 گونه مؤثر بود. در بیشتر گونه های مورد مطالعه، کاربرد تیمارهای شکستن خواب باعث افزایش درصد جوانه‌زنی و کاهش متوسط زمان جوانه‌زنی شد. بنابراین بر اساس عکس-العمل آنها به تیمارها، مشخص شد که این 9 گونه دارای خواب فیزیولوژیکی می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


Amoaghaei, R. 2007. The effect of GA3 and moist chilling on seed dormancy breaking of Ferula ovina Boiss. Scie. Tech. Agric. Nat. Res. 11 (40 (b)): 471-481. (In Persian).

Atul, S., and N.R. Shiresh Sharma. 2000. Standardized cultivation method for viola species: an AIDS curing agent. J. Trop. Med. Plants. 1:109-114.

Baskin, C.C., and J. M., Baskin.1998. Types of Seed Dormancy. Academic Press, Harcourt Brace and Company.

Bewley, J. D., and M. Black. 1994. Seeds: Physiology of Development and Germination, (2nd Ed.) Plenum Press, New York.

Bodeker, G., k. k. S. Baht, J. Burley, and P. Vantomm. 1997. Medicinal Plants for forest conservation and health care. Non-wood Forest Products 11: FAO, Rome.

Chakraborty, D. K. Bhattacharya, A. Bandyopadhyay, and K. Gupta. 2003. Studies on the germination behavior of Basilicum polystachyon- an ethnobotanically important medicinal plant. J. Med. Aromat. Plants 25: 58-62.

Chuanren, D., W. Bochu, L. Wanqian, C. Jing, L. Jie, and Z. Huan. 2004. Effect of chemical and physical factors to improve the germination rate of Echinacea angustifolia seeds. Colloids Surf. B: Biointerfaces. 37:101-105.

Copland, L. O., and M. B. Mc Donald. 1995. Principles of Seed Sience and Technology. A. Ghaderi, A. Kamkar, and A. Soltani (Translators), 2011. Jahad publications (Mashhad) (In Persian).

Ehiaei, H. A., and M. Khajeh-Hosseini. 2012. Evaluation of germination characteristics and dormancy of thirty species of medicinal plants. Iranian J. Field Crops Res. 9 (4): 651-658. (In Persian).

Ghadamyari, Sh., J. Mozafari, N. Sokhandan Bashir, L. Mosavi, and F. Rakhshanderoo. 2011. Synergistic effects of mechanical and chemical treatments on seed germination of Jimson weed (Datura stramonium L.). Iranian J. Biol. 24 (6): 809-817. (In Persian, with English Abstract).

Ghasemi Pirbalooti, A., A. R. Golparvar, M. Riahi Dehkordi, and A. Navid. 2005. Investigation of the effects of different treatments, on breaking dormancy and germination of medicinal plant seed of Thymus daenesis Celak. Iranian J. Medic. Aromat. Plants. 21 (3): 371-379. (In Persian, with English Abstract).

Giba, Z., D., Grubisic, S. Todorovic, L. Sajc, D. Stojakovic, and R. Konjevic. 1998. Effects of Nitrate-Oxide releasing compounds on phytochrome-controlled germination of empress tree seeds. Plant Growth Regul. 26(2): 175-181.

Gupta, V. 2003. Seed germination and dormancy breaking techniques for indigenous medicinal and aromatic plants. J. Med. Aromat. Plants. 25: 402-407.

Harnischfeger, G. 2000. Proposed guidelines of commercial collection of medicinal plant material. J. Herbs Spices Med. Plants. 7(1): 43-50.

Hosseinpour Gazviniy, A.A., M.A. Alizadeh, A.A. Jafari, and A.R.Valadabadi. 2011. Effect of scarification, cold and after-ripening treatments on seed dormancy breaking in four species of Satureja by standard germination test. Iranian J. Med. Aromat. Plants. 28 (1): 48-58. (In Persian, with English Abstract).

International Seed Testing Association. 1979. The germination test. Seed Sci. Technol. 4: 23-28.

Khajeh-Hosseini, M., A. Lomhololt, and S. Matthews. 2009. Mean germination in the laboratory estimates the relative vigor and field performance of commercial seeds lots of maize (Zea mays L.). Seed Sci.Technol. 37: 446-456.

Khajeh-Hosseini, M., and T.  Mostashar-Shahidi. 2016. Role of mucilage in germination of fourteen species of medicinal plants. Seed Sci. Technol. 44(2): 435-440.

Koocheki, A., and G. Azizi. 2005. Effect of different treatments on breaking dormancy of Teucrium polium. Iranian J. Field Crops Res. 3(1): 81-87. (In Persian).

Makkizadeh Tafti, M., R. Farhoudi, H.A. Naghdibadi, and A. Mehdizadeh. 2006. Assigning the best treatment for increasing germination of three medicinal plants seeds: Rubia tinctourum L., Echinaceae angustifolia D. C. and Myrtus communis L. Iranian J. Med. Aromat. Plants. 22 (2): 105-116.

Makkizadeh Tafti, M., A. Farhoudi, M.A. Rastifar, and K. Sadat Asilan. 2012. Methods of breaking dormancy in Caper (Capparis spinosa L.). Iranian J.  Range Desert Res. 18 (4): 569-577. (In Persian, with English Abstract).

Nabaei, M., P. Roshandel, and A. Mohammad Khani. 2011. Effective techniques to break seed dormancy and stimulate seed germination in Rheum ribes L. Iranian J. Med. Aromat. Plants. 27 (2): 212-223. (In Persian, with English Abstract).

Nadjafi, F., A. Koocheki, P. Rezvani Moghaddam, and M. Rastgoo. 2006. Evaluation of seed germination characteristics in Nepeta binaludensis, a highly endangered medicinal plant of Iran. Iranian J. Field Crops. 4 (2): 1-8. (In Persian).

Lambert, J., J. Sirvastava, and N. Vietmeyer. 1997. Medicinal plants. Rescuing a global heritage.Washington DC, World Bank Technical Paper. No. 355.

Lange, D. 1998. Europ’s Medicinal and Aromatic Plants: Their Use, Trade and Conservation. Traffic Europe/ International, Cambridge UK.

Nikolaeva, M. G. 1977. Factors controlling, the seed dormancy patterns. Pp 51-74. In: A.A. Khan (Ed). The Physiology and Biochemistry of Seed development, Dormancy and Germination. Elsevier/North-Holland, Amsterdam.

Sari, A. O., M. R., Morales, and J. E., Simon. 1999. Echinaceae angustifolia: An Emerging Medicinal Food. pp: 490-493. In: J. Janick (Ed.). Perspectives on new crops and new uses.ASHS Press, Alexandria, V. A.

Shariati, M., T. Asemaneh, and M. Modares Hashemi. 2002. Investigation the effects of different treatments on Dormancy breaking of Achilea millefollum seeds. Q. Pajouhesh Va-Sazandegi. 56 and 58: 2-8. (In Persian).

Tieu, A., K.W. Dixon, K.A. Meney, K., Sivasithamparam, and R.L. Barrett. 2001. Spatial and developmental variation in seed dormancy characteristics in the fire-responsive species Anigozanthos manglessi (Haemodoraceae) from Western Australia. Ann.  Bot. 88: 19-26.

Uniyal, R. C., M. R., Uniyal, and P. Jain. 2002. Cultivation of medicinal plants in India: a reference book. New Delhi, India, TRAFFIC India & WWF India.

WHO, IUCN and WWF. 1993. Guidelines on the Conservation of Medicinal Plants. Geneva, Switzerland.