تاثیر هیدروپرایمینگ بر جوانه زنی و شاخصه های رشدی ارقام نخود (Cicer arietinum L.) تحت تنش خشکی در شرایط آزمایشگاه و گلخانه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه فردوسی مشهد

2 عضو هیئت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

به منظور ارزشیابی تاثیر هیدروپرایمینگ بر جوانه زنی و شاخصه های رشدی ارقام نخود در شرایط تنش خشکی دو آزمایش جداگانه انجام شد. در آزمایش اول تاثیر هیدروپرایمینگ بر خصوصیات جوانه زنی دو رقم نخود در آزمایشگاه مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش دوم در گلخانه انجام شد. در این بخش پرایمینگ بذرها مانند آزمایش اول انجام شد ولی گیاهان تحت تیمارهای خشکی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که افزایش مدت خیساندن بذور در آب از شاهد به 24 ساعت، توانست درصد جوانه زنی را 8 درصد و سرعت جوانه زنی را 25 درصد افزایش دهد. پرایمینگ بذور سبب افزایش طول ریشه چه و ساقه چه در هر دو رقم شد ولی رقم MCC510 دارای طول ریشه چه و ساقه چه بالاتری نسبت به رقم ILC 6266 بود. همچنین با افزایش مدت زمان هیدروپرایمینگ به 24 ساعت در رقم ILC 6266 و MCC 510 شاخص بنیه طولی بذر به ترتیب 41 و 52 درصد نسبت به شاهد افزایش داشت. بر اساس نتایج آزمایش گلخانه ای هیدروپرایمینگ تا حدودی توانست اثرات مخرب تنش خشکی را کاهش دهد بطوریکه هیدروپرایمینگ 24 ساعت در رقم MCC 510 توانست درصد سبز شدن را به 100 درصد برساند. شاخص بنیه طولی گیاهچه در دو رقم نخود تا تنش خشکی 50 درصد ظرفیت زراعی متفاوت بودند ولی پس از آن با افزایش تنش خشکی این صفت در هر دو رقم کاهش یافت. در رابطه با شاخص بنیه وزنی گیاهچه نیز افزایش تنش خشکی در هر دو رقم سبب کاهش معنی دار آن در تمامی سطوح هیدروپرایمینگ شد.

کلیدواژه‌ها


Abbasdokht, H., and M.R. Edalatpishe. 2008. Priming and it's role in agronomy. First Iranian Seed Technol. Conf. Gorgan Univ. (In Persian, with English Abstract).

Ashraf, M. and M.R. Foolad. 2005. Pre-sowing seed treatment a shotgun approach to improve germination growth and crop yield under saline and none-saline conditions. Adv. Agron. 88: 223-271.

Bose, B., and T. Mishra. 1992. Response of wheat seed to pre sowing seed treatments with Mg (NO3). Ann. Agric. Res. 13: 132-136.

Bradford, K.J. 1995. Water relations in seed germination. Pp 351-396. In: J. Kigel and G. Galili (Eds.). Seed Development and Germination Marcel dekkerinc. New York.

Bray, C.M. 1995. Biochemical processes during the osmopriming of seeds: 767-789. In: Kigel, J. and Galili, G., (Eds.). Seed Development and Germination. Marcel Dekker, New York.

Chen, K., A. Fessehaie. and R. Arora. 2011. Dehydrin metabolism is altered during seed osmopriming and subsequent germination under chilling and desiccation in Spinacia oleracea L. cv. Bloomsdale: Possible role in stress tolerance. Plant Sci. 182: 420-430.

De, F. and R. K. Kar. 1994. Seed germination and seedling growth of mung bean (Vigna radiate) under water stress induced by PEG-6000. Seed Sci. Technol. 23: 301-304.

Duman, I. 2006. Effect of seed priming with PEG and K3PO4 on germination and seedling growth in lettuce. Pakistan J. Biol. Sci. 9(5): 923- 928.

Ghassemi-Golezani, K., A.A. Aliloo, M. Valizadeh, and M. Moghaddam. 2008. Effects of hydro and osmo-priming on seed germination and field mergence of Lentil (Lens culinaris Medik.). J. Agron. Plant Breed. 36: 29-33.

FAO. 2014. Production Year book 2014.

Farooq, M., S.M.A. Basra, and H. Rehman. 2006. Seed priming enhances emergence, yield, and quality of direct-seeded rice. Crop Physiol. 31:42-46.

Harris, D., A.K. Pathan, P. Gothkar, A. Joshi, W. Chivasa, and P. Nyamudeze. 2001. On-farm seed priming: using participatory methods to revive and refine a key technology. Agric. Syst. 69, 151- 164.

Harris, D., A. Rashid, G. Miraj, M. Arif, and M. Yunas. 2008. On- farm seed priming with Zinc in chickpea and wheat in Pakistan. Plant Soil. 306: 3-10.

Harris, D., A. Rashid, M. Arif, and M. Yunas. 2005. Alleviating micronutrient deficiencies in alkaline soils of the North-West Frontier Province of Pakistan: on-farm seed priming with zinc in wheat and chickpea. Micronutrients in South and South East Asia, pp 143-151.

Harris, D., A. Joshi, P.A. Khan, P. Gothkar, and P.S. Sodhi. 1999. On-farm seed priming arid agriculture: Development and evaluation in maize, rice and chickpea in India using participatory in semi-methods. J. Exp. Agric. 35: 15-29.

Hopkins, W.G. and N.P.A Huner. 2004. Introduction to Plant Physiology. John Wiley and Sons, Inc., 528p.

Hu J., X.J. Xie, Z.F. Wang, and W.J. Song. 2006. Sand priming improves alfalfa germination under high-salt concentration stress. Seed Sci. Technol. 34: 199-204.

Kant, S., S.S. Pahuja, and R.K. Pannu. 2006. Effect of seed priming on growth and phenology of wheat under late-sown conditions. Trop. Sci. 44: 9-15.

Kaur, S., A.K. Gupta, and N. Kaur. 2005. Seed priming increase crop yield possibly by modulating enzymes of sucrose metabolism in chickpea. J. Agron. Crop Sci. 191: 81-86.

Kaya, M.D., G. Okcu, M. Atak, Y. Cikili, and O. kolsarici. 2006. Seed treatment to overcome salt and drought stress during germination in sunflower (Helianthus annuus L.). Europ. J. Agron, 24: 291-295.

Khodabakhsh, F., R. Amooaghaie, A. Mostajeran, G. Emtiazi. 2011. Effect of hydro and osmopriming in two commercial chickpea (Cicer arietinum L.) cultivars on germination, growth parameters and nodules number in salt stress condition. J. Plant Biol. 2 (6):71-86.

Kim, S. H. and C. Kang. 1987. Vigor determination in barley seed by the multiple criteria. Korean J. Crop Sci. 32: 417-427.

Koocheki, A. and M.M. Banayan Aval. 2004. Pulse crops. Jahad Mashhad Publication, Iran (In Persian).

Maguire, J. D. 1962. Speed of germination – aid in selection and evaluation for seedling emergence and vigour. Crop Sci. 2:176-177.

Majnoon Hosseini. N. 2008. Agriculture and manufacturing pulses. Tehran university publication (In Persian).

McDonald, M.B. 1999. Seed deterioration: physiology, repair and assessment. Seed Sci. Technol. 27: 177-237.

Nascimento, W.M. and S.H. West. 1999. Muskmelon transplant production in response to seed priming. Hortic.Technol. 9: 35-55.

Nonami, H., K. Tanimoto, A. Tabuchi, T. Fukwjama, and Y. Hashimoto. 1995. Salt stress under hydroponic conditions causes changes in cell wall extension during growth. Seed Sci. Res. 396:91-98.

Posmyk, M. M. and K.M. Janas. 2007. Effects of seed hydropriming in presence of exogenous proline on chilling injury limitation in Vigna radiata L. seedlings. Acta Physiol. Plantarum. 25: 326-328.

Roy, N. K. and A.K. Srivastava. 2000. Adverse effect of salt stress conditions on chlorophyll content in wheat (Triticum aestivum L.) leaves and its amelioration through pre-soaking treatments. Indian J. Agric. Sci. 70: 777-778.

Salimi, H., H. Abbasdokht, H. Asghari, and A. Gholami. 2011. Effect of on-farm seed priming on yield and yield companent of chickpea. First national congress of sustainable agriculture and development and safe crop production. Isfahan (In Persian, with English Abstract).

Satvir, K. A., K. Gupta, and K. Narinder. 2002. Effect of osmo- and hydro priming of Chickpea seeds on seedling growth and carbohydrate metabolism under water deficit stress. Plant Growth. Reg. 37: 17- 22.

Sivritepe, N., H.O. Sivritepe, and A. Eris. 2003. The effects of NaCl priming on salt tolerance in melon seedling grown under saline conditions. Sci. Hortic. 97:229- 237.

Taiz, L. and E. Zeiger, E. 2003. Plant physiology. Translated by Kafi, M., Zand, A., KamKar, B., Sharifi, H. & Goldani, M. Jihad-e-Daneshgahi Mashhad Publications, Mashhad, Iran (In Persian).

Wang, H.Y., C.L. Chen, and J.M. Sung. 2003. Both warm water soaking and solid priming treatments enhance anti-oxidation of bitter gourd seeds germinated at sub-optimal temperature. Seed Sci. Technol. 31: 47-56.