محمد خواجه حسینی؛ فاطمه یعقوبی
چکیده
تغییر اقلیم یکی از چالشهای بزرگ جهانی است که تأثیرات عمیق و گستردهای بر تولید بذر، بهعنوان یکی از فرآیندهای حیاتی در بومنظامهای کشاورزی و طبیعی، بر جای میگذارد. این مقاله مروری به بررسی جامع این تأثیرات و ارائه راهبردهای سازگاری پرداخته است. در بومنظامهای کشاورزی، تغییر اقلیم بر تمامی مراحل تولید بذر از کاشت و رشد رویشی ...
بیشتر
تغییر اقلیم یکی از چالشهای بزرگ جهانی است که تأثیرات عمیق و گستردهای بر تولید بذر، بهعنوان یکی از فرآیندهای حیاتی در بومنظامهای کشاورزی و طبیعی، بر جای میگذارد. این مقاله مروری به بررسی جامع این تأثیرات و ارائه راهبردهای سازگاری پرداخته است. در بومنظامهای کشاورزی، تغییر اقلیم بر تمامی مراحل تولید بذر از کاشت و رشد رویشی تا برداشت، انبارداری و حملونقل اثرگذار است. تغییرات در دما، الگوهای بارش و افزایش رویدادهای حدی اقلیمی، منجر به کاهش کمیت و کیفیت بذر میشوند. در بومنظامهای طبیعی، تغییر اقلیم تنوع زیستی، پراکنش گونهها، خواب بذر و عملکرد بانکهای بذر طبیعی را دستخوش دگرگونی کرده و باعث تغییرات قابلتوجه در ترکیب و پراکنش گونههای بومی میشود. برای مقابله با این چالشها، راهبردهای سازگاری گوناگونی پیشنهاد شده است. در بومنظامهای کشاورزی، انتقال مکانهای تولید بذر، اصلاح و انتخاب ارقام مقاوم به تنشهای اقلیمی، بهبود مدیریت کشت و فرآوری بذر، بهرهگیری از فناوریهای نوین و آموزش و توانمندسازی کشاورزان از اقدامات کلیدی بهشمار میروند. در بومنظامهای طبیعی، حفاظت و مدیریت بانکهای بذر طبیعی، تسهیل پراکنش بذر و مهاجرت کمکی گونهها، از جمله راهکارهای پیشنهادی هستند. یافتههای این مطالعه بر اهمیت تدوین و اجرای راهبردهای جامع و هماهنگ برای مقابله با تأثیرات تغییر اقلیم و حفظ امنیت تولید بذر در هر دو بومنظام تأکید دارد. رویکردهای یکپارچه، مبتنیبر علم و مدیریت سازگار، نقش مهمی در تضمین کیفیت و استمرار تولید بذر در شرایط اقلیمی متغیر ایفا خواهند کرد.
رزیتا کبیری؛ بابک حسنزاده تجرق؛ مریم دلفانی
چکیده
به منظور ارزیابی تأثیر پیشتیمار ملاتونین برشاخصهای جوانهزنی، رشد اولیه وفعالیت آنزیم α-آمیلاز گیاهچه کاملینا (Camelina sativa) رقم سهیل تحت تنش اسمزی، آزمایشی بهصورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی درآزمایشگاه تحقیقاتی مرکزآموزش عالی کشاورزی بردسیر، دانشگاه شهیدباهنرکرمان درسال 1402 انجام گرفت. فاکتوراول ملاتونین درسه سطح ...
بیشتر
به منظور ارزیابی تأثیر پیشتیمار ملاتونین برشاخصهای جوانهزنی، رشد اولیه وفعالیت آنزیم α-آمیلاز گیاهچه کاملینا (Camelina sativa) رقم سهیل تحت تنش اسمزی، آزمایشی بهصورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی درآزمایشگاه تحقیقاتی مرکزآموزش عالی کشاورزی بردسیر، دانشگاه شهیدباهنرکرمان درسال 1402 انجام گرفت. فاکتوراول ملاتونین درسه سطح غلظتهای ( صفر (آب مقطر)، 100 و 200 میکرومولار) و فاکتوردوم محلول پلی اتیلن گلایکول (PEG6000) درهفت سطح با غلظتهای (صفر، 2/0-، 4/0-، 6/0-، 8/0-، 1- و 2/1- مگاپاسکال) با سه تکرارانجام شد. نتایج نشان داد بیشترین درصد جوانهزنی (7/92%)، طول ساقهچه (9/18 میلیمتر)، وزن خشک ریشهچه (1 میلیگرم بر بوته) و وزن خشک گیاهچه (2/1 میلیگرم بر بوته) در شرایط عدم تنش اسمزی مشاهده گردید. همچنین غلظت 100 میکرومولار ملاتونین به ترتیب سبب افزایش حدود 4/31%، 1/27%، 9/36% و 1/35% در درصد جوانهزنی، طول ساقهچه، وزن خشک ریشهچه و وزن خشک گیاهچه در مقایسه با گیاهانی که با آب مقطر پیشتیمار شده بودند، گردید. با کاهش پتانسیل اسمزی از صفر به 1- مگاپاسکال، سرعت جوانهزنی، شاخص طولی بنیه گیاهچه، طول ریشهچه، وزن خشک ساقهچه و فعالیت آنزیم α-آمیلاز در بذرهایی که با غلظت µmol100 ملاتونین پیشتیمار شده بودند، به ترتیب حدود 8/36، 2/77%، 23/58%، 5/62% و 7/75% نسبت به بذرهایی که با آب مقطر پیشتیمار شده بودند، افزایش یافت. در پیشتیمار بذر با غلظت 200 میکرومولار ملاتونین تحت تنش اسمزی 2/1- مگاپاسکال، طی دوره ده روزه، جوانهزنی صورت گرفت اما هیچگونه رشد گیاهچه ثبت نگردید. بنظر میرسد افزایش غلظت ملاتونین قادر به کاهش اثرات منفی و بازدارندگی سطح 2/1- مگاپاسکال تنش اسمزی نبود.
آیدین حمیدی؛ بیتا اسکوئی؛ علی شایان فر؛ حدیث افشار؛ ایرج مروتی؛ سید علی هاشمی؛ سید باقر محمودی؛ عبدالحسن علیزاده؛ اکرم عبدالملکی
چکیده
شاخصهای جوانهزنی شامل درصد جوانهزنی نهائی، درصد گیاهچههای عادی و غیرعادی، درصد بذرهای مرده، متوسط زمان جوانهزنی، ضریب سرعت جوانهزنی، متوسط جوانهزنی روزانه، سرعت جوانهزنی روزانه، سرعت جوانهزنی(R50) ، ضریب یکنواختی جوانهزنی، مدت زمان رسیدن تا 5 ، 10، 50، 90 و95 درصد درصد جوانهزنی اندازهگیری گردیدند. نتایج نشان داد بذرهای ...
بیشتر
شاخصهای جوانهزنی شامل درصد جوانهزنی نهائی، درصد گیاهچههای عادی و غیرعادی، درصد بذرهای مرده، متوسط زمان جوانهزنی، ضریب سرعت جوانهزنی، متوسط جوانهزنی روزانه، سرعت جوانهزنی روزانه، سرعت جوانهزنی(R50) ، ضریب یکنواختی جوانهزنی، مدت زمان رسیدن تا 5 ، 10، 50، 90 و95 درصد درصد جوانهزنی اندازهگیری گردیدند. نتایج نشان داد بذرهای فقط پیشسرمادهی شده(شاهد) از بیشترین درصد گیاهچههای عادی و ضریب سرعت جوانهزنی، سرعت جوانهزنی(R50)، ضریب یکنواختی جوانهزنی، کمترین متوسط زمان جوانهزنی و مدت زمان رسیدن تا5 ،10 و 50 درصد جوانه-زنی بذرها برخوردار بودند. همچنین بذرهای فقط پوششدهی شده نیز دارای متوسط زمان جوانهزنی و مدت زمان رسیدن تا10 و50 درصد جوانهزنی بذرها کمتری و ضریب سرعت جوانهزنی و سرعت جوانهزنی(R50) بالایی بودند. بذرهای پیشسرمادهی و پوشش-دهی شده نیز دارای کمترین مدت زمان رسیدن به 90 و 95 درصد جوانهزنی بودند. بنابراین مشخص گردید تیمارهای پیشسرمادهی و پوششدهی بذرها با پلیمر سوپرجاذب مایعAB200 بهتنهایی و بههمراه پیشسرمادهی موجب افزایش جوانهزنی و سرعت و یکنواختی و کاهش مدت جوانهزنی شد. بنابراین مشخص گردید پوششدهی بذرهای فستوکای پابلند رقم مانیتو با پلیمر سوپرجاذب مایع بر پایه پتاسیم (Superab AB200) سبب بهبود جوانه زنی و سرعت و یکنواختی آن گردید.
هانیه سعادت؛ محمد صدقی
چکیده
بهمنظور بررسی تأثیر پرایمینگ بذر با سلنیوم روی خصوصیات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی در گیاهچه گندم تحت تنش شوری آزمایشی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح آماری کاملا تصادفی با سه تکرار در سال 1403 در دانشگاه محقق اردبیلی اجرا شد. تیمارها شامل چهار سطح شوری (0، 50، 100 و 150 میلیمولار) و چهار سطح سلنیوم (0، 25، 50 و 75 میکرومولار) بود. نتایج نشان داد ...
بیشتر
بهمنظور بررسی تأثیر پرایمینگ بذر با سلنیوم روی خصوصیات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی در گیاهچه گندم تحت تنش شوری آزمایشی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح آماری کاملا تصادفی با سه تکرار در سال 1403 در دانشگاه محقق اردبیلی اجرا شد. تیمارها شامل چهار سطح شوری (0، 50، 100 و 150 میلیمولار) و چهار سطح سلنیوم (0، 25، 50 و 75 میکرومولار) بود. نتایج نشان داد که تنش شوری درصد جوانهزنی، سرعت جوانهزنی، وزن تر ریشهچه و ساقهچه، وزن خشک ریشهچه، طول ریشهچه و ساقهچه و شاخص طولی بنیه گیاهچه کاهش داد، ولی پرایمینگ بذر با سطوح مختلف سلنیوم بهویژه سطح 75 میکرومولار این صفات را بهبود بخشید. پرایمینگ با سلنیوم میانگین مدت جوانهزنی کاهش داد، بهطوریکه بـیشتـرین مقدار میانگین مدت جوانهزنی (930/0 روز) در تیمار شاهد دیده شد. بیشترین وزن خشک ساقهچه و شاخص وزنی بنیه گیاهچه در پرایمینگ با سلنیوم 75 میکرومولار و بدون شوری حاصل شد. مقدار پروتئین، پرولین و قندهای محلول در پرایمینگ با سلنیوم 75 میکرومولار نسبت به شاهد به ترتیب 61، 25 و 72 درصد افزایش نشان دادند. نتایج نشان داد پرایمینگ بذر با سلنیوم موجب تقویت شاخصهای جوانهزنی، شاخصهای رشد و صفات بیوشیمیایی بذرهای گندم تحت تنش شوری شد و رشد گیاهچه را افزایش داد.
فهیمه قلاوند؛ سید امیر موسوی؛ محمد حسین قرینه؛ محمد گلباشی
چکیده
گیاهان در طول چرخه زندگی خود، تحت تأثیر عوامل تنشزای متعدد قرار میگیرند که باعث کاهش رشد، نمو و عملکرد آنها میشوند. این پژوهش با هدف بررسی اثر پرایمینگ بذر با سیتوکنین بر افزایش تحمل به تنش شوری در مرحله جوانهزنی رشد گیاهچه گیاه مریم گلی سهندی در شرایط تنش شوری، در سال 1403 در آزمایشگاه تکنولوژی بذر دانشگاه علوم کشاورزی و منابع ...
بیشتر
گیاهان در طول چرخه زندگی خود، تحت تأثیر عوامل تنشزای متعدد قرار میگیرند که باعث کاهش رشد، نمو و عملکرد آنها میشوند. این پژوهش با هدف بررسی اثر پرایمینگ بذر با سیتوکنین بر افزایش تحمل به تنش شوری در مرحله جوانهزنی رشد گیاهچه گیاه مریم گلی سهندی در شرایط تنش شوری، در سال 1403 در آزمایشگاه تکنولوژی بذر دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان انجام شد. به همین منظور، آزمایش فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا شد. عامل اول، سطوح مختلف شوری (0، 100، 150، 200، 250 میلیمولار کلرید سدیم) و عامل دوم پرامینگ بذر متشکل از ترکیب مدت زمان پرایمینگ (12 و 24 ساعت) و غلظتهای هورمون سیتوکنین (صفر، 50، 100، 150 و 200 میلیگرم در لیتر) در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که با افزایش سطح تنش شوری، ویژگیهای جوانهزنی و بنیه بذر مریم گلی بطور معنیداری کاهش یافتند. با این حال، پرایمینگ بذر با سیتوکنین 50 میلیگرم بر لیتر سبب کاهش معنیدار خسارت تنش شوری به ویژگیهای جوانهزنی بذر شد. همچنین، فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدان کاتالاز و پراکسیداز در بذرهای پرایم شده افزایش یافت، که نشاندهنده نقش محافظتی این ترکیبات در برابر تنش اکسیداتیو ناشی از شوری است. نتایج این پژوهش به طور کلی نشان میدهد که تیمار پرایمینگ با 50 میلیگرم بر لیتر سیتوکنین و مدت زمان 24 ساعت به عنوان یک تیمار موثر برای بهبود جوانهزنی و رشد اولیه گیاهچه گیاه مریم گلی، به ویژه در شرایط تنش شوری، عمل میکند.
سعید امینی؛ شکوفه قیوم اصغری؛ زهرا طاهرنژاد؛ محمدرضا جزایری؛ زهرا کربلایی هرفته
چکیده
شناسایی ارقام برای حفظ مالکیت معنوی آنها و تحریک خلاقیت بهنژادگران اهمیت دارد. ارزیابی مورفولوژیکی یکی از تکنیکهای اصلی برای شناسایی ارقام در مزرعه است که شامل آزمونهای تمایز، یکنواختی و پایداری (DUS) است. در این پژوهش در فصلهای رشد 1401 و 1402 انجام شد و صفات مورفولوژیکی DUS شانزده رقم هیبرید C. spp L. (ده رقم C. pepo L. و شش رقم C. moschata L.) برای ...
بیشتر
شناسایی ارقام برای حفظ مالکیت معنوی آنها و تحریک خلاقیت بهنژادگران اهمیت دارد. ارزیابی مورفولوژیکی یکی از تکنیکهای اصلی برای شناسایی ارقام در مزرعه است که شامل آزمونهای تمایز، یکنواختی و پایداری (DUS) است. در این پژوهش در فصلهای رشد 1401 و 1402 انجام شد و صفات مورفولوژیکی DUS شانزده رقم هیبرید C. spp L. (ده رقم C. pepo L. و شش رقم C. moschata L.) برای حفظ تنوع زیستی ارزیابی شد. از بین این صفات، بیست صفت اصلی، از جمله یازده صفت مرتبط با میوه، بر اساس نتایجScore PCA برای تسهیل عملکرد ارزیابی مزرعهای و بهبود دقت شناسایی ارقام انتخاب شد. بر اساس نتایج شکل میوه (P30) شاخص مهمی در تمایز ارقام است که 11/13 درصد از واریانس مورفولوژیکی را پوشش میدهد. نمودار تجزیه و تحلیل مؤلفههای اصلی (PCA) ارقام را به دو گروه متمایز C. pepo L. و C. moschata L. طبقهبندی کرد. ضریب تغییرات در بین صفات مورد بررسی از 5.34 تا 81.31 درصد متغیر بود. بر اساس تحلیل رتبه M-TOPSIS، ارقام Selena وWalth Ambutternut بهترتیب بهعنوان برترین ارقام C. pepo L. وC. moschata L. بالاترین امتیاز را بدست آوردند.
علی سپهری؛ سپیده نیکومرام
چکیده
آلایندگی پلاستیکها و فلزات سنگین بهعنوان یکی از جدیترین تهدیدها برای تولید محصولات زراعی محسوب میشود. این پژوهش به بررسی اثر تنش سرب و میکروپلاستیک در مراحل اولیه رشد و نموی ارزن دم روباهی (.Setaria italica L) پرداخته است. آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار، شامل پنج سطح سرب (0، 250، 500، 750 و 1000 میکرومولار) و پنج ...
بیشتر
آلایندگی پلاستیکها و فلزات سنگین بهعنوان یکی از جدیترین تهدیدها برای تولید محصولات زراعی محسوب میشود. این پژوهش به بررسی اثر تنش سرب و میکروپلاستیک در مراحل اولیه رشد و نموی ارزن دم روباهی (.Setaria italica L) پرداخته است. آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار، شامل پنج سطح سرب (0، 250، 500، 750 و 1000 میکرومولار) و پنج سطح میکروپلاستیک پلی وینیل کلراید (0، 1، 2، 4 و 6 درصد) انجام شد. نتایج نشان داد که آلایندههای سرب و میکروپلاستیک پلی وینیل کلراید منجر به کاهش شاخصهای درصد جوانهزنی، شاخص بنیه، کارآیی استفاده از ذخایر بذر و تحمل ریشه شدند. در چنین شرایطی، شاخصهای میانگین زمان جوانهزنی، سطح سمّیت و درصد مهار جوانهزنی افزایش نشان دادند. با این حال، حضور ذرات پلی وینیل کلراید منجر به تعدیل اثرات سوء ناشی از تنش سرب گردید. بهگونهای که حضور 1 درصد میکروپلاستیک پلی وینیل کلراید تحت سمّیت 1000 میکرومولار سرب، درصد جوانهزنی (8/36 درصد)، شاخص بنیه (3/59 درصد)، کارآیی استفاده از ذخایر بذر (229 درصد) و شاخص تحمل ریشه (116 درصد) را افزایش داده و منجر به کاهش سطح سمّیت گیاهچه (1/14 درصد) و درصد مهار جوانهزنی (37 درصد) شد. بر این اساس، میکروپلاستیک پلی وینیل کلراید با وجود آلایندگی زیستمحیطی، بهطور مؤثری از سمّیت سرب کاسته و شاخصهای جوانهزنی بذر ارزن دم روباهی را تحت سمّیت سرب ارتقاء داد. با این حال، روابط دقیق بین اثرات میکروپلاستیک پلی وینیل کلراید بر مراحل اولیه رشد و جوانهزنی بذر تحت تنش فلزات سنگین نیاز به بررسی بیشتر دارد.
